غزل شمارهٔ ۲۸۵

وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)قافیه: الاست۷ بیت

عشق است که وارسته ز نقصان و کمالستعشق است که آسوده ز هجران وصال است

اثبات مثالش نتوان کرد ولیکناین نفی مثال تو یقین عین مثال است

گویند سوی الله خیال است و حقیقتاین نیز خیال است که گویند خیال است

از حال چه می جوئی و از قال چه پرسیمستیم و خرابیم و ندانیم چه حال است

خورشید ز نقصان و کمال است منزهماه است که گاهی قمر و گاه هلال است

با ذات دم از حکم تجلی نتوان زداین حکم تجلی به جلال است و جمال است

در خلوت سید نبود سید و بندهدر خاطر او غیر خدا هر چه محال است

خلاصه

هوش مصنوعی: این متن درباره عشق و خصائص آن است. عشق نه از کمال و نه از نقصان اثر می‌پذیرد و به نوعی از هجران و وصال مستقل است. بیان می‌شود که نمی‌توان مثالی برای عشق ارائه داد، اما نفی مثال خودش دلیلی بر حقیقت عشق است. همچنین به این نکته اشاره شده که برخی می‌گویند عشق خیالی‌ست، اما این ادعا نیز می‌تواند خود خیالی باشد. شاعر از حال و گفتار انسان‌ها می‌پرسد و تأکید می‌کند که در حالت مستی و خراب بودن، به حال خود واقف نیستیم. او به تمایز بین خورشید و ماه اشاره می‌کند و بیان می‌کند که در ذات برتر، تفاوتی بین سید و بنده وجود ندارد و تنها خداوند در خاطر می‌ماند.