قصیدهٔ شمارهٔ ۱۰

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)قافیه: د۱۴ بیت

دل چو سلطان ملک جان گرددپادشاه همه جهان گردد

چون ز چونی رسد به بی چونیمالک ملک لامکان گردد

دل ز صورت چو رو به معنی کردبی نشانش همه نشان گردد

گرد بر گرد نقطهٔ وحدتهمچو پرگار خط کشان گردد

اول خویش را چو بشناسدمهدی آخر الزمان گرد

چون طلسمش شکسته شد به درستگنج پنهان بر او عیان گردد

نقد دل قلب از آنش می خوانندکه ملقب به این و آن گردد

گاه باشد مجاور کعبهگاه مست در مغان گردد

عرش اعظم دل است و آن دل ماستبه دلیل این سخن بیان گردد

هر که شد غرقه اندر این دریاقطره اش بحر بیکران گردد

چون ز هستی خود شود فانیباقی ملک جاودان گردد

هر که دل را شناخت در دو جهانفارغ از سود و از زیان گردد

لیس فی الدار غیرهُ دیّاراین چنین کن اگر چنان گردد

سخن دل ز گفتهٔ سیدمونس جان عاشقان گردد

خلاصه

هوش مصنوعی: این شعر به تشریح حالاتی می‌پردازد که دل آدمی می‌تواند تجربه کند. وقتی دل به حقیقت و معنا روی می‌آورد، از صورت ظاهری فراتر رفته و به همه چیز وابسته می‌شود. دل با شناخت خویش می‌تواند به مقام بالایی دست یابد و به نوعی به مالکیت عالم وجود برسد. همچنین، دل به عنوان عرش اعظم شناخته می‌شود و همواره در جستجوی حقیقت و دیار واقعی است. وقتی فرد از خود و هستی‌اش فانی شود، به بقای جاودان خواهد رسید و از دغدغه‌های دنیوی رها می‌شود. در نهایت، سخن دل، مونس جان عاشقان است و ما را به درک عمیق‌تری از زندگی و حقیقت سوق می‌دهد.