بخش ۲ - گفتار در آفرینش مردم

وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)۱۰ بیت

مگر مردمی خیره دانی همیجز این را ندانی نشانی همی

تو را از دو گیتی برآورده اندبه چندین میانجی بپرورده اند

نخستین به فطرت پسین شمارتویی خویشتن را به بازی مدار

شنیدم ز دانا دگرگونه زینچه دانیم راز جهان آفرین

نگه کن سرانجام خود را ببینچو کاری بیابی بهی برگزین

به رنج اندر آری تنت را رواستکه خود رنج بردن به دانش سزاست

به رنج اندر است ای خردمند گنجنیابد کسی گنج نابرده رنج

نه گشت زمانه بفرسایدشنه این رنج و تیمار بگزایدش

ازو دان فزونی وز او دان شماربد و نیک نزدیک او آشکار

ز یاقوت سرخست چرخ کبودنه از باد و آب و نه از گرد و دود

خلاصه

هوش مصنوعی: این شعر به نوعی تامل و تفکر درباره زندگی و جایگاه انسانی پرداخته است. شاعر بر این باور است که انسان باید خود را از بندهای مادی رها کند و به فطرت خود بپردازد. او اشاره می‌کند که زندگی و رنج‌ها بخشی از مسیر یادگیری و دستیابی به دانش هستند و این رنج‌ها به انسان گنجی نهفته می‌دهند. همچنین، مهم است که انسان به پایان کار خود بنگرد و در انتخاب راه درست دقت کند. در نهایت، از طریق آگاهی و دانایی، انسان می‌تواند به معانی عمیق‌تری از زندگی دست یابد.