بخش ۵۰ - جواب
هر آن چیزی که در عالم عیان استچو عکسی ز آفتاب آن جهان است
جهان چون زلف و خط و خال و ابروستکه هر چیزی به جای خویش نیکوست
تجلی گه جمال و گه جلال استرخ و زلف آن معانی را مثال است
صفات حق تعالی لطف و قهر استرخ و زلف بتان را زان دو بهر است
چو محسوس آمد این الفاظ مسموعنخست از بهر محسوس است موضوع
ندارد عالم معنی نهایتکجا بیند مر او را لفظ غایت
هر آن معنی که شد از ذوق پیداکجا تعبیر لفظی یابد او را
چو اهل دل کند تفسیر معنیبه مانندی کند تعبیر معنی
که محسوسات از آن عالم چو سایه استکه این چون طفل و آن مانند دایه است
به نزد من خود الفاظ مأوّلبر آن معنی فتاد از وضع اول
به محسوسات خاص از عرف عام استچه داند عام کان معنی کدام است
نظر چون در جهان عقل کردنداز آنجا لفظها را نقل کردند
تناسب را رعایت کرد عاقلچو سوی لفظ معنی گشت نازل
ولی تشبیه کلی نیست ممکنز جست و جوی آن میباش ساکن
بدین معنی کسی را بر تو دق نیستکه صاحب مذهب اینجا غیر حق نیست
ولی تا با خودی زنهار زنهارعبارات شریعت را نگهدار
که رخصت اهل دل را در سه حال استفنا و سکر و آن دیگر دلال است
هر آن کس کو شناسد این سه حالتبداند وضع الفاظ و دلالت
تو را گر نیست احوال مواجیدمشو کافر ز نادانی به تقلید
مجازی نیست احوال حقیقتنه هر کس یابد اسرار طریقت
گزاف ای دوست ناید ز اهل تحقیقمر این را کشف باید یا که تصدیق
بگفتم وضع الفاظ و معانیتو را سربسته گر خواهی بدانی
نظر کن در معانی سوی غایتلوازم را یکایک کن رعایت
به وجه خاص از آن تشبیه میکنز دیگر وجهها تنزیه میکن
چو شد این قاعده یک سر مقررنمایم زان مثالی چند دیگر