گنج

بخش ۱ - فی فضیلة العلم، ذکر العلم اربح لانّ فضله ارجح

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)۱۳ بیت

فی‌العلم و درجة العلم و المتعلّم والسائل والمسئول، قال‌اللّٰه تعالی: والذین اوتوا العلم درجات، و قال ایضاً: قل هل یستوی الذین یعلمون والذین لایعلمون، قال النّبی علیه‌السّلام: العلماء ورثة الانبیاء، و قال ایضاً: اطلبوا العلم ولو بالصّین، و قال صلّی‌اللّٰه علیه و سلّم: نوم العلماء خیر من عبادة الجهلاء، و قال: العلم علمان علم الابدان و علم الادیان.

علم سوی در آله بردنه سوی مال و نفس و جاه برد
آنچه دانسته‌ای به کار درآرپس دگر علم جوی از درِ کار
حلم باید نخست پس علمتبرخور از علم خوانده با حلمت
علم بی‌حلم خاک کوی بودعلم با حلم آب روی بود
جان بی‌علم دل بمیراندشاخ بی‌بار ریو گیراند
جاهل از جاه و مال جوید سودمزد آجل به عاجل آرد زود
مرد بی‌علم لیف درد بوددُر ز بحر بزرگ خرد بود
هرکرا علم نیست گمراهستدست او زان سرای کوتاهست
مرد را علم ره دهد به نعیممرد را جهل در برد به جحیم
علم باشد دلیل نعمت و نازخنک آنرا که علم شد دمساز
روز کارند اهل علم و هنرسینه‌شان چرخ و نکتشان اختر
صبر مردان چو جفت شد با علمچون بدانند خلق باشد و حلم
علم از حلم نیک پی گرددسنگ بی‌سنگ لعل کی گردد