شمارهٔ ۱۲ - در مدح سلطان محمود
نگر به لاله و طبع بهار رنگ پذیریکی برنگ عقیق و دگر ببوی عبیر
چو جعد زلف بتان شاخهای بید و خویدیکی همه زره است و دگر همه زنجیر
درخت و دشت مگر خواستند خلعت زا بریکی طویلۀ گوهر دگر بساط حریر
بخار تیره و از ابر دشت مینا رنگیکی بسان غبار و دگر بسان غدیر
زرنگ و بوی گیا و زمین تو گویی هستیکی ز حله بساط و دگر ز مشک خمیر
هوا وراغ تو گویی دو عالمند بزرگ یکی پر از حرکات و دگر پر از تصویر
هوا ز عکس سما تیره و زمین گلگونیکی چو خامۀ مانی یکی بت کشمیر
بدشت سنبل و مینا سپه کشید و نشستیکی بمعدن برف و دگر بجای زریر
نگارهای بهاری چو شعرهای بدیعیکی است پر ز موشح دگر پر از تشجیر
ز چیزها بدو چیزست رنگ و بوی بهاریکی بباد صبا و دگر به ابر مطیر
ز کارها بدو کارست قدر و مفخر منیکی ز طالع سعد و دگر ز بخت امیر
عجب سزای دو چیزست نام و صورت اویکی سزای مدیح و دگر سزای سریر
جوان و پیر دو چیزست بخت و خاطر اویکی بقوّت برنا دگر بدانش پیر
بجود و لطف ببرد او لطافت و بسپردیکی بباد صبا و دگر بچرخ اثیر
ز روشنی و درستی که رای و صورت اوستیکی ز دین صفت است و دگر ز حق تأثیر
بمدحش اندر شاعر شود قضا و قدریکی بگوید شعر و دگر کند تحریر
به نیکخواه و بداندیش مهر و کینش رایکی بسعد بشیر و دگر بنحس نذیر
کریم را زو تیمار و خدمتش فرحستیکی ز دست تهی و دگر ز عیش عشیر
ز روشنایی و دانش دو مایه شد بدو چیزیکی بشمس مضییء و دگر ببدر منیر
همیشه بوده و خواهد بدن تن و کف اویکی بفخر مشار و دگر بجود مشیر
دعا کنند مر او را به نیکی اسب و قلمیکی بوقت صهیل و دگر بوقت صریر
بمدحش اندر گویی مرکّبست دو چیزیکی زبان فرزدق دگر بیان جریر
چو وهم و عقل مکین است تیغ و نیزۀ اویکی میان دماغ و دکر میان ضمیر
دو گفت سائل او را دو پاسخست بدیعیکی همه خردست و دگر همه تو قیر
بدین جهان دو دلیلست مهر و کینۀ اویکی دلیل بهشت و دگر دلیل سعیر
دو مسکنست عجم را سرای و مجلس رایکی بجای خورنق دگر بجای سدیر
دو عادتست مر او را بگاه بخشش و خشمیکی ازو همه تعجیل و دیگری تأخیر
دو پیشۀ متضادست کار مرکب اویکی دمیدن شیر و دگر تک نخجیر
دو گوش زایر او نشود مگر دو خطابیکی که : جامه بپوش و دگر که : زر بر گیر
گر ابر و دریا یکره بجود او نگرندیکی نماید عجز و دگر خورد تشویر
همی روند ز پیکار او هزیمتیانیکی ز تن بعزا و دگر ز جان بنفیر
ز گنج خویش برون کرد جامه و دیناریکی نصیب غریب و دگر نصیب فقیر
ز طمع خدمت او شد رونده تیغ و قلمیکی بدست مبارز دگر بدست دبیر
بگیتی اندر تدبیر و نام او دو درستیکی در خردست و دگر در تقدیر
خدایرا دو جهان است فعلی و عقلییکی بمایه قلیل و دگر بمایه کثیر
جهان فعلی دنیا جهان عقلی شاهیکی جهان صغیر و دگر جهان کبیر
زمان زمان بخداوندی جهان شب و روزیکی بگوید نامش دگر کند تکبیر
چو تیر تا دو بود راست گشتن شب و روزیکی بوقت بهار و دگر در اوّل تیر
مباد جز بدو ناله دل ولی و عدوشیکی بنالۀ زار و دگر بنالۀ زیر