۱۸- المقاله

۱۵ بیت

گر از مایهٔ عشق گویم سخنمرا آتش دل بسوزد دهن

قضا کیست؟ مأمور فرمان عشقفلک چیست؟ طاقی ز ایوان عشق

ز عشق است کار جهان را نظامبنای دو عالم ازو شد تمام

هم او لوح و کرسی، هم او عرش پاکهم او سقف گردون،‌ هم او فرش خاک

هم او عقل و اندیشه را ره بردهم او سایهٔ جان به جانان برد

هم او می‌کند جلوهٔ ماه و خورازو قابل هستی آمد صور

گمان آیدم کو حق مطلق استولی نیست حق، نور ذات حق است

بر عقل تا منزل وصل دوستولی محرم اندر سراپرده اوست

چو شمع است انوار او از کمالبرافروخته در سرای وصال

یکی ذره بر خاطر هر که تافتدگر راحت از زندگانی نیافت

ز لذات این خوان فانی بریدبه ایوان نعمای باقی رسید

ز نوری که بر آدم انداخته استشر و شور در عالم انداخته است

گه از سوی عاشق نموده نیازگه از سوی معشوق بوده است ناز

به چشم بتان مستی آموخته استکباب دل عاشقان سوخته است

چو بستاند از لعل خوبان شراببه بوئی کند عاشقان را خراب

خلاصه

هوش مصنوعی: این شعر درباره عشق و تاثیری است که بر جهان و انسان‌ها دارد. شاعر به زیبایی نشان می‌دهد که عشق علاوه بر اینکه نیرویی است که جهان را سامان می‌دهد، خود منبعی از نور و کمال است. او عشق را به عنوان جوهری می‌داند که همه موجودات را شکل می‌دهد و در عین حال به عقل و اندیشه نوری می‌بخشد. عشق به معنای نزدیک شدن به حقیقت مطلق است و تنها کسانی می‌توانند به آن دست یابند که در نزدیکی و صمیمیت با معشوق باشند. شاعر همچنین به لذت‌های دنیوی اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که این لذات زودگذرند و تنها از طریق عشق حقیقی می‌توان به نعمت‌های پایدار دست یافت. عشق در واقع به عنوان نیرویی قوی و بی‌نظیر در زندگی معرفی می‌شود که می‌تواند دل‌ها را بسوزاند و به وجود بیاورد.