بخش ۸ - باب اول در عشق که اصل وجودست و مقصود هر موجود

۱۲ بیت

جهان یک قطره از دریای عشقستفلک یک سبزه از صحرای عشقست

مقام عشق بس عالی فتادستاساسش از خلل خالی فتادست

ز کار عشق بهتر پیشه ای نیستبه از سودای عشق اندیشه ای نیست

اسیر عشق آزادی نخواهدگر از غم جان دهد شادی نخواهد

زیان و سود عالم سر بسر هیچهمین عشقست در عالم، دگر هیچ

محبت گر چه شور انگیز باشدغم و دردش نشاط آمیز باشد

بهار عشق را پژمردگی نیستشراب شوق را افسردگی نیست

دلا، پروانه ای، شمعی برافروزبداغ عشق او می ساز و می سوز

گدای عشق و شاه انجمن باشبرو سلطان وقت خویشتن باشد

چو عشق آمد مخور غم، شاد بنشینز غمهای جهان آزاد بنشین

خطاب عاشقان دور از عتابستخطای عارفان عین صوابست

خطا بر عاشق بیدل نگیرندز عاشق هر چه آید در پذیرند

خلاصه

هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی عظمت و زیبایی عشق است. شاعر می‌گوید که جهان و فلک تنها جلوه‌هایی از عشق هستند و مقام عشق بسیار بالا و خالی از نقص است. عشق بهترین پیشه و اندیشه است و حتی اگر کسی اسیر عشق باشد، آزادی واقعی ندارد. سود و زیان در جهان بی‌معناست و تنها عشق اهمیت دارد. عشق گرچه ممکن است با درد و رنج همراه باشد، اما در نهایت نشاط‌آور است. در عشق، پژمردگی و افسردگی وجود ندارد. شاعر مخاطب را به شعله‌ور شدن در عشق دعوت می‌کند و می‌گوید که عاشق باید در کنار عشق، از غم‌های دنیا آزاد باشد. خطاهای عارفان در نظر عاشقان پذیرفته است و عشق، هر آنچه بیاورد، مورد استقبال قرار می‌گیرد.