گنج

بخش ۲ - ستایشِ خرد

کُنون اِی خِرَدمَند وَصفِ خِرَدبَدین جایگَه گفتن اَندر خُورَد
کُنون تا چه داری بیار از خِرَدکه گوشِ نیُوشَنده زو بَر خُورَد
خِرَد بِهتر از هَر چه ایزَد بِدادستایش خِرَد را بِه از راهِ داد
خِرَد رَهنمای وُ خِرَد دِلگشایخِرَد دَست گیرد به هَر دو سَرای
از او شادمانی وزویَت غَمی استوزویَت فُزونی وزویَت کَمی است
خِرَد تیره وُ مَرد روشن رَواننَباشَد هَمی شادمان یِک زَمان
چه گُفت آن خِرَدمَند مَردِ خِرَدکه دانا زِ گفتار او بَر خُورَد
کسی کو خِرَد را نَدارَد زِ پیشدِلش گَردَد از کَردهٔ خویش ریش
هُشیوار دیوانه خوانَد وُراهمان خویش بیگانه دانَد وُرا
از اویی به هَر دو سَرای اَرجمَندگسسته خِرَد پای دارَد به بَند
خِرَد چَشمِ جان اَست چون بِنگریتو بی‌چَشمْ شادان جَهان نَسپَری
نخُست‌آفرینش خِرَد را شِناسنگهبانِ جان است و آنِ سه پاس
سه پاسِ تو چَشم اَست و گوش وُ زَبانکَز این سه رَسَد نیک و بَد بی‌گَمان
خِرَد را وُ جان را که یارَد سُتودوَ گَر مَن سِتایم که یارَد شُنود
حَکیما چو کَس نیست گُفتن چه سوداز این پَس بگو کآفرینش چه بود
تویی کردهٔ کِردگارِ جهانببینی هَمی آشکار وُ نَهان
به گفتارِ دانندگان راه جُویبه گیتی بِپوی وُ به هَر کَس بِگوی
زِ هَر دانشی چون سخن بِشنَویاز آموختن یِک زَمان نَغنَوی
چو دیدار یابی به شاخِ سَخُنبدانی که دانش نیاید به بُن