(۱۴) حکایت دیوانۀ خاموش

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)۱۷ بیت

یکی دیوانه در بغداد بودیکه نه یک حرف گفتی نه شنودی

بدو گفتند ای مجنون عاجزچرا حرفی نمی‌گوئی تو هرگز

چنین گفت او که حرفی با که گویمچو مردم نیست پاسخ از که جویم

بدو گفتند خلقی کین زمانندنمی‌بینی که جمله مردمانند

چنین گفت او نه اند این قوم مردمکه مردم آن بود کو از تعظم

غم دی و غم فرداش نبودز کار بیهده سوداش نبود

غم ناآمده هرگز نداردز رفته خویش را عاجز ندارد

غم درویشی و روزیش نبودبجز یک غم شبانروزیش نبود

که غم در هر دو عالم جز یکی نیستیقینست آنچه می‌گویم شکی نیست

گرت امروز از فردا غمی هستبنقد امروز عمرت دادی از دست

مخور غم چون جهان بی‌غمگسارستوگر غم می‌خوری هر دم هزارست

خوشی در ناخوشی بودن کمالستکه نقد دل خوشی جُستن محالست

چه خواهد بود آخر زین بتر نیزکه صد غم هست و می‌آید دگر نیز

ازان شادی که غم زاید چه خواهیوجودی کز عدم زاید چه خواهی

ترا شادی بدو باید وگر نهغم بی دولتی می‌خور دگر نه

بدو گر شاد می‌باشی زمانیتو داری نقد شادی جهانی

وگرنامش نگوئی یک زمان توچه بدنامی براندی بر زبان تو

خلاصه

هوش مصنوعی: این متن درباره‌ی یک دیوانه در بغداد است که به خاطر نداشتن حرف‌های مثبت و شکایت از زندگی و مردم، به انتقاد از جامعه می‌پردازد. او می‌گوید که در این دنیا، غم و اندوهی جز یک غم اصلی وجود ندارد و آدم‌ها نباید خود را درگیر غم‌هایی کنند که وجود ندارند. به عقیده‌ی او، غم‌های روزمره تنها باعث از دست رفتن زمان و شادی می‌شوند. او تأکید می‌کند که در زندگی باید شادی واقعی را جستجو کرد و غم را رها کرد، چرا که در نهایت، شادی حقیقی می‌تواند از دل غم‌ها بیرون آید. او از دیگران می‌خواهد که به جای غم خوردن، در جستجوی خوشبختی باشند.