بخش ۲۳ - تمثیل در بیان سیر مراتب نبوت و ولایت
چو نور آفتاب از شب جدا شدتو را صبح و طلوع و استوا شد
دگر باره ز دَوْر چرخِ دوارزوال و عصر و مغرب شد پدیدار
بود نورِ نبیّ خورشیدِ اعظمگه از موسیٰ پدید و گه ز آدم
اگر تاریخِ عالم را بخوانیمراتب را یکایک باز دانی
ز خور هر دم ظهورِ سایهای شدکه آن معراجِ دین را پایهای شد
زمانِ خواجه وقتِ استوا بودکه از هر ظِلّ و ظلمت مصطفا بود
به خطِ استوا، بر قامتِ راستندارد سایه پیش و پس، چپ و راست
چو کرد او بر صراطِ حق اقامتبه امر «فاسْتَقِمْ» میداشت قامت
نبودش سایه کان دارد سیاهیزهی نورِ خدا، ظِلّ الهی
ورا قبله میانِ غرب و شرق استازیرا در میانِ نور غرق است
به دستِ او چو شیطان شد مسلمانبه زیرِ پای او شد سایه پنهان
مراتب جمله زیرِ پایهٔ اوستوجودِ خاکیان از سایهٔ اوست
ز نورش شد ولایت سایه گسترمشارق با مغارب شد برابر
ز هر سایه که اول گشت حاصلدر آخر شد یکی دیگر مقابل
کنون هر عالِمی باشد ز امّترسولی را مقابل در نبوّت
نبیّ چون در نبوّت بود اکملبُوَد از هر ولیّ ناچار افضل
ولایت شد به خاتم جمله ظاهربر اوّل نقطه هم ختم آمد آخِر
از او عالَم شود پر امن و ایمانجماد و جانور یابد از او جان
نماند در جهان یک نفسِ کافِرشود عدلِ حقیقی جمله ظاهر
بود از سِرّ وحدت واقفِ حقّدر او پیدا نماید وجه مطلق