بخش ۲۰۱ - العالم بکسراللام

۱۴ بیت

شنیدی چون ز عارف داستانیز عالم گوش کن نیکوبیانی

بود عالم کسی کورا الهیز هر چیز آگهی بخشد کماهی

ز راه و منزل و احکام دینشنه از کشفی که از راه یقینش

بود این هم همان معنی عارفکه از عرفان علمی اوست واقف

تفاوت در همان علم و شهود استکه این دانا و آن بینابه بود است

همان علمی که عارف را عیانستبعالم آشکارا از بیان است

بدینسان عالمی را گر تو عارفبخوانی نیست از وجهی مخالف

ز راه کشف عارف مطلع گشتحجاب از چشم قلبش مرتفع گشت

ز راه علم عالم با خبر شددرخت بهره بخشش بارور شد

و لیک این علم غیر از آن علوم استکه گوئی عالمش اهل رسوم است

نه رسمی عالم است آگاه ازین علمنبرده در مقامی راه ازین علم

حقیقت عالم رسمی عوام استباسم شرع او را احترام است

همانا عالم غیر از نقطه‌ئی نیستهمان یک نقطه در هر باب کافی است

کثیر آن نقطه شد از جهل جهالمعانی مبدل جمله بر قال

خلاصه

هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به بررسی تفاوت میان عالم و عارف می‌پردازد. عالم کسی است که از طریق علم و اطلاعات به آگاهی می‌رسد، اما عارف کسی است که از طریق شهود و تجربه‌های باطنی به حقیقت پی می‌برد. عالم می‌تواند از دانش دینی آگاه باشد، اما ممکن است درک عمیق‌تری از آن نداشته باشد. در مقابل، عارف با قلبش حقیقت را درک می‌کند و پرده‌های جهل را کنار می‌زند. شاعر نشان می‌دهد که ممکن است یک عالم در ظاهر مطلع باشد، اما عارف با درک عمیق و بی‌پرده از معانی دست می‌یابد. در نهایت، بر لزوم امتیاز بین این دو مقام تأکید می‌شود و نفی می‌کند که علم تنها به دانش رسمی محدود است.