بخش ۹ - سؤال چهارم

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)۷ بیت

شهان دیدند در ره رهزن و غولنهادندی بنای رتبه بر طول

نخستین رتبه علم الیقین استدوم عین الیقین مستبین است

سیم حق الیقین لولوی تدقیقبدین ترتیب سفتند اهل تحقیق

چه سرست اینکه قومی ز اهل آدابنهادندی بنای علم بر آب

بدون علم باشد سالها بینز حد جهل تا سر منزل عین

بنای رتبه بر طولست بی ریببچشم جهل نتوان دید غیب

چو نبود علم گر نور مبینستچه جای دعوی حق الیقینست

خلاصه

هوش مصنوعی: شهان در مسیر دیدند که چگونه رهزنی و غولی وجود دارد. آنان بر این باورند که علم بر سه مرتبه استوار است: نخست علم الیقین، سپس عین الیقین که قابل مشاهده است، و در نهایت حق الیقین که از عمق تحقیق به دست می‌آید. اهل تحقیق به این ترتیب سعی می‌کنند بر این پایه‌ها بنا نهند. اما در مقابل، گروهی از اهل آداب، بدون علم واقعی، بر پایه‌ای ناپایدار بنا می‌سازند. بدون علم، سال‌ها به بی‌خبری سپری می‌شود و نمی‌توان از جهل به مراحل بالاتر علم رسید. در واقع، بدون علم، نوری برای مشاهده حقایق وجود ندارد و دعوی‌های بزرگ بدون شناخت و علم ناممکن است.