غزل شمارهٔ ۱۵۰۹

وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)قافیه: مبااوست۱۲ بیت

عقل نخلی است خزان دیده که ماتم با اوستعشق سروی است که سرسبزی عالم با اوست

هر که در معرکه با جوهر ذاتی چون تیغروزگارش به خموشی گذرد، دم با اوست

عاصیی را که سروکار به دوزخ باشددر بهشت است، اگر دیده پر نم با اوست

دل سودازده را وصل نیاورد به حالچه کند عید به آن کس که محرم با اوست؟

دل هر کس که در آن زلف پریشان آویختمی توان گفت که سررشته عالم با اوست

هر که زد مهر خموشی به لب چون و چراگرچه مورست درین دایره خاتم با اوست

نمک عشق به بی درد حرام است حرامجای رحم است بر آن زخم که مرهم با اوست

با غم عشق غم عالم فانی هیچ استغم عالم نخورد هر که همین غم با اوست

هر که چون سوزن عریان مژه بر هم نزندمی توان یافت که سررشته عالم با اوست

صیقل آینه حسن بود دیده پاکروی گل تازه ازان است که شبنم با اوست

هر که صائب ز بد خویش پشیمان نشودتخم دیوست اگر صورت آدم با اوست

هر که صائب نکشد در دل خود آتش حرصگرچه در باغ بهشت است جهنم با اوست

خلاصه

هوش مصنوعی: این شعر از یک طرف به مقایسه بین عقل و عشق می‌پردازد و بیان می‌کند که عقل مانند درختی زرد و خزان‌زده است در حالی که عشق به مانند درختی سبز و شاداب است. شاعر استدلال می‌کند که تنها کسانی که با اصل و ذات خویش ارتباط برقرار کنند می‌توانند از آرامش و خوشی واقعی برخوردار شوند. او همچنین به این نکته اشاره می‌کند که غم عشق برغم‌های دیگر برتری دارد و کسی که در عشق واقعی غوطه‌ور است، نمی‌تواند آلام دنیا را احساس کند. در نهایت، شاعر می‌گوید که کسانی که به احساسات واقعی عشق توجه نکنند و یا در دام حرص بیفتند، حتی اگر در بهشت هم باشند، باز هم در جهنم خواهند بود.