قصیدهٔ شمارهٔ ۲۹

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)قافیه: ریم۲۱ بیت

تا ببازار جهان سوداگریمگاه سود و گه زیان می آوریم

گر نکو بازارگانیم از چه رویهرگز این سود و زیانرا نشمریم

جان زبون گشته است و در بند تنیمعقل فرسوده است و در فکر سریم

روح را از ناشتائی میکشیمسفره‌ها از بهر تن میگستریم

گرچه عقل آئینه کردار ماستما در آن آئینه هرگز ننگریم

گر گرانباریم، جرم چرخ چیستبار کردار بد خود میبریم

چون سیاهی شده بضاعت دهر راما سیه کاریم کانرا میخریم

پند نیکان را نمیداریم گوشاندرین فکرت کازیشان بهتریم

پهلوان اما بکنج خانه‌ایمآتش اما در دل خاکستریم

کاردانان راه دیگر میروندما تبه‌کاران براه دیگریم

گرگ را نشناختستیم از شباندر چراگاهی که عمری میچریم

بر سپهر معرفت کی بر شویمتا بپر و بال چوبین میپریم

واعظیم اما نه بهر خویشتناز برای دیگران بر منبریم

آگه از عیب عیان خود نه‌ایمپرده‌های عیب مردم میدریم

سفلگیها میکند نفس زبونما همی این سفله را میپروریم

بشکنیم از جهل و خود را نشکنیمبگذریم از جان و از تن نگذریم

بادهٔ تحقیق چون خواهیم خورد؟ما که مست هر خم و هر ساغریم

چونکه هر برزیگری را حاصلی استحاصل ما چیست گر برزیگریم

چونکه باری گم شدیم اندر رهیبه که بار دیگر آن ره نسپریم

زان پراکندند اوراق کمالتا بکوشش جمله را گرد آوریم

تا بیفشانند بر چینندمانطوطی وقت و زمان را شکریم

خلاصه

هوش مصنوعی: این شعر به مسأله تجارت و زندگی انسانی می‌پردازد. شاعر از سود و زیانِ این دنیا سخن می‌گوید و می‌پرسد چرا با وجود تجربه‌های مختلف، به عواقب کارهای خود توجه نمی‌کنیم. او بیان می‌کند که جان‌ها در قید بدن و عقل‌ها در تنگنا قرار دارند. در حالی که روح انسان‌ها به دلایل مادی و غذایی رنج می‌برد، گویی ما بیشتر به نیازهای جسمی خود اهمیت می‌دهیم. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که عاقلی که آینه‌ی کردار ماست را نمی‌نگریم و بار گناهان خود را به دوش می‌کشیم. او به نادیده گرفتن پندهای خردمندان و رفتارهای ناپسند اشاره می‌کند و تمام تلاشش بر این است که با آگاهی از نواقص خود، نسبت به آن‌ها بی‌توجهی نکنیم. در نهایت، شاعر تأکید می‌کند که برای شناخت حقیقت و کمال باید از جهل فرار کنیم و در پی علم و آگاهی باشیم و نه تنها به ظواهر زندگی بپردازیم. او از ما می‌خواهد تا تلاش کنیم تا از پراکندگی اوراق کمال به هدفی واحد برسیم.