شمارهٔ ۵۹ - حکمت و موعظت

قافیه: ینمگشای۳۳ بیت

به سعی جوهر اندیشه راز دین مگشایکلید موم و سر قفل آهنین مگشای

بهشت راز مقام دراز دستان نیستدرِ مشاهده بر روی میوه چین مگشای

مثال علم لدنی گرت ز خامه چکدجمال ظن منما چهرهٔ یقین مگشای

به همنشین مگشا راز دل، نه بیگانهوگر ملازم طبع است همنشین مگشای

هنوز در رحم است آنکه طبع دایه اوستبه روی سر ازل دیدهٔ جنین مگشای

هر آن گره که نهد بر دلت نهفتن رازبه کاوش نفس تیز واپسین مگشای

جهان و هرچه در او هست سر به سر دربنددر معارضه با حکمت آفرین مگشای

بهشت ماحضر خوان تنگ عیشان استبه اینقدر ز جبین نیاز چین مگشای

خدنگ طعنهٔ همت نشانه میطلبدمشبک مژه بر روی حور عین مگشای

اگر به کیش مروت عمل کنی زنهارگره ز کار دل عافیت گزین مگشای

اگر دلت ز خرابی عافیت تنگ استهزار گونه عمارت بهل همین مگشای

به راه ملک قدم میروی به سعی حدوثبتاز و دیده به دونان همنشین مگشای

دریچه‌ای که غمی سر برون نیارد از آنبه روی صرفه کار دل حزین مگشای

محل شناس طرب باش یعنی آن ساعتکه گرد غم ننشیند به رخ جبین مگشای

به طرف چشمه کوثر چو تشنه لب برسیفرو میای گر آیی ز رَخْش زین مگشای

اگر تو مرد رهی زحمت وجود مبرز آسمان درِ تشنیع بر زمین مگشای

ز جان و دل بگشا عقده‌ای که فرصت رفتگره ز رشته اسرار ماء و طین مگشای

به دست دل بگشا قفل معنی از در جانهرآن دری که بود بسته غیر از این مگشای

دلی که باید از افتادگی گشاده شودبه برفشاندن دامان و آستین مگشای

دلی که صحبت عشق است مایه طربشبه نظم و نثر مکن خوش نهاد و هین مگشای

ز آب و رنگ چه خیزد به غنچه لالهبگو که بند قبا پیش یاسمین مگشای

به تیغ غمزه جانان گشای پهلوی دلدلی که در غم او تنگ شد چنین مگشای

متاع دل که نباید گشود جز بر دوستاگر بهاش سلیمان دهد نگین مگشای

بنای عفو بر الطاف دوست نه، نه زماندر شهور مزن غرفه سنین مگشای

به مشت خاک نیرزد ولایت دارادلی گشای که فتح است و ملک چین مگشای

ز شیخ و راهب اگر استماع می‌طلبیز نیک و زشت بگو لب به فکر دین مگشای

لب صفا بگشا در بیان ساده دلیزبان عقل به تشریح مهر و کین مگشای

بیان وحدت و تفسیر آیت توحیدزبان بوقلمون را به آن و این مگشای

هزار مرده به روی زمین بُوَد، هشداراگر تو مرده ندیدی دل زمین مگشای

ز بخل صاحب خرمن نصیحت است این حرفکه مرحمت کن و دامان خوشه چین مگشای

ز هر سخن در بازیچه‌ای فراز کنمبه زاده خردم چشم هزل بین مگشای

خموش عرفی از این نغمه‌های شورانگیزلب ترانه بلبل به آفرین مگشای

رموز حکمت اسرار قدس جلوه دهدبه مدح خویش لب عقل اولین مگشای

خلاصه

هوش مصنوعی: این شعر به بررسی امور معنوی و رازهای دین می‌پردازد. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که نباید تلاش کنیم که عمق معانی و رازهای دین را با فهم عادی خود بگشاییم. همچنین بر این نکته تأکید می‌کند که بهشت و مقام‌های معنوی را نمی‌توان تنها با دسترسی به ظاهر و دنیاوی آن‌ها دریافت. شاعر از خواننده می‌خواهد تا به جای جستجوی حقایق در ظواهر زندگی، دل را به حقیقت و عشق باز کند و در پی اسرار درونی باشد. او هشدار می‌دهد که دل و جان خود را از غم و رنج پاک سازیم و به سادگی به ارتباط با حق و دوست بپردازیم. نهایتاً، بر اهمیت شناخت و فهم عمیق‌تر از واقعیات زندگی تأکید می‌کند و دعوت به عشق و محبت و عدم انحصار در ظواهر و فنون دنیوی دارد.