بخش ۴۱ - در بیان آنکه چون سفر را نهایت نیست لازم می آید سبکبار و چالاک بود

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)۲۴ بیت

نیست راحت تا سفر آید به سرانه کان‌السفر بعض‌السقر

این مسافر تا ابد در جنبش استبر کنار از راحت و آسایش است

کاین نباشد ای برادر جز قیاساز قیاس ابلیس شد در اقتباس

گفت جعفر آن امام راستیناول من قاس ابلیس‌اللعین

کار بار آن نگارستان پاککی توان کردن قیاس از شوره خاک

اندرین عالم مسافر روز و شبسوی منزل می‌رود با صد تعب

در جهان پاک لیکن ای عمومنزل آید جلد و چابک سوی او

سوی مقصد بایدت رفت این جهانمقصد آنجا سوی تو گردد روان

ور تو هم ره را نوردی روز و شبنی از آنت رنج باشد نی تعب

این سفر راه عراق و شام نیستطی راهش را پی و اقدام نیست

راه شهر هستی ملک بقاستکی در این ره راهرو محتاج پاست

پا نمی‌خواهم که گردد آبلهبار سنگین نی که گردد راحله

پای این ره شوق و مرکب عزم توستکاروان آن سبکبارانِ چُست

چونکه شوق آمد نه رنجست و نه غمبا سبکباری نه محنت نه الم

ای سبکباران خدا را همتیفرصتی تا هست از خود رحلتی

هان و هان ای رهروان بیگاه شدراهزن از حالتان آگاه شد

همرهان رفتند و در خوابی هنوزپل شکست و آن سر آبی هنوز

ای خنک آنکس که هنگام رحیلنی گرفتار کثیر و نی قلیل

خیزد از خواب سبک گردد رواننی غم یار و نه فکر کاروان

نی ز دزدش بیم و نی خوف عسسنی کسش در یاد و نی یادش ز کس

هان و هان ای دوستان باوفاوقت کوچ آمد سوی ملک بقا

تا کی آرامید، ره بی انتهاستوقت شد بیگاه و رهزن در قفاست

بار سنگین بفکنید از راحلهتا نیایند از قفای قافله

بفکنید از دوش خود این بارهابارهایی بلکه این پندارها

آنچه داری ای برادر بار نیست

جز خیال و صورتِ پندار نیست

خلاصه

هوش مصنوعی: این شعر درباره سفر معنوی و دشواری‌های آن است. شاعر به مسافران می‌گوید که این سفر آسان نیست و مسافر دائماً در حرکت است و از آسایش دور است. این حرکت را تنها با قیاس نمی‌توان درک کرد، چرا که قیاس ابلیس از حقیقت دور بود. شاعر به امام جعفر اشاره می‌کند که اولین کسی بود که قیاس ابلیس را شناخت. او بر این نکته تأکید دارد که مسیر زندگی و حقیقت نباید با چیزهای بی‌ارزش مقایسه شود. در این سفر، انسان باید به سوی مقصد واقعی خود یعنی ملک بقا حرکت کند. شاعر به مسافران توصیه می‌کند که بارهای سنگین خود را بر زمین بگذارند و از فکر و خیال‌های بیهوده رها شوند. او می‌گوید که این سفر نیازی به پا و بار ندارد، بلکه شوق و عزم واقعی باید همراه راهرو باشد. این سفر در نهایت به آرامش و آزادی خواهد انجامید، اگر انسان از کینه و اندوه آزاد شود. در پایان، شاعر مسافران را به بیداری و زودتر حرکت کردن دعوت می‌کند و آنها را به یادآوری می‌آورد که بارهایشان فقط خیال و تصورات هستند. بنابراین، برای رسیدن به حیات ابدی و حقیقت باید از بارهای ناپایدار و بی‌معنا رها شوند.