بخش ۲۳ - فی معرفة العشق و العقل و ادبارهما

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)۷ بیت

حاکم مطلق،خدای ذوالجلالقادر بی چون، قدیم بر کمال

کرد سلطان عشق را بر عالمیکاهل معنی امر خوانندش همی

عقل را بر عالم خلق این چنینکرد حاکم،حاکم دنیا و دین

هر دوراز آمد شد آن نظرتانگشت اقبالی و ادباری عیان

روح پاک از نظرتین شد بهره منداز محبت و ز معارف سر بلند

در روش اقبال و ادباریش نیزهم عیان آمد بتقدیر عزیز

عقل را این هر دو حال از عکس اوستدر همه احوال، اگر بد، گر نکوست

خلاصه

هوش مصنوعی: شاعر به توصیف قدرت و عظمت خداوند می‌پردازد و او را حاکم مطلق و قادر به کمال معرفی می‌کند. خداوند سلطان عشق را در جهانی قرار داده که ممکن است برخی به عدم توجه نسبت به معانی عمیق آن دچار شوند. عقل انسان بر اساس اراده خداوند حاکم بر عالم خلقت است. هر زمان که انسان از نعمت‌های الهی بهره‌مند می‌شود، آثاری از محبت و معارف الهی در او نمایان می‌شود. در نهایت، شاعر اشاره می‌کند که عقل انسان در تمام حالات، تحت تأثیر نگاه و اراده خداوند قرار دارد، چه در خوبی‌ها و چه در بدی‌ها.