بخش ۱

وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)۹ بیت

جهانجوی چون شد سرافراز و گردسپه را بدشمن نشاید سپرد

سرشک اندر آید بمژگان ز رشکسرشکی که درمان نداند پزشک

کسی کز نژاد بزرگان بودبه بیشی بماند سترگ آن بود

چو بی‌کام دل بنده باید بدنبکام کسی داستانها زدن

سپهبد چو خواند ورا دوستدارنباشد خرد با دلش سازگار

گرش زآرزو بازدارد سپهرهمان آفرینش نخواند بمهر

ورا هیچ خوبی نخواهد به دلشود آرزوهای او دلگسل

و دیگر کش از بن نباشد خردخردمندش از مردمان نشمرد

چو این داستان سربسر بشنویببینی سر مایهٔ بدخوی

خلاصه

هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی اهمیت و بزرگی نژاد و خواسته‌های دل انسان است. شاعر به سرافرازی جهانجو اشاره می‌کند و می‌گوید که نمی‌توان سپاه را به دشمن سپرد. او از احساس رشک و آرزوی دل سخن می‌گوید و اشاره می‌کند که کسی که از نژاد بزرگانی باشد، باید در مقام و جایگاه خود باقی بماند. داستان‌هایی از ناکامی و ناپسندی را نیز مطرح می‌کند و تأکید می‌کند که وقتی آرزوها برآورده نمی‌شوند، انسان دچار ناامیدی و دل‌شکستگی می‌شود. در نهایت، شاعر به این نتیجه می‌رسد که خردمند باید از دیگران متمایز باشد و به خوب بودن و نیکو بودن زندگی‌اش توجه کند.