گنج

بخش ۱۳ - فی ماهیة الذوات

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)۱۲ بیت
هر یک از موجود، با طوری وجودبهر او موجود شد، انسان نمود
بود امر ممکنی از ممکناتدر ازل ممتاز از غیرش به ذات
بود اما بودنی علمی و بسحد علم ارچه نشد مفهوم کس
مأخذ کل، قدرت بی‌منتهی استبی‌کم و بی‌کیف و أین و متی است
داشت از حق، بهر حق را هم ظهورخواهی ار تمثیل وی، چون ظل و نور
ظل، قدرت بود، کل، قبل الوجودهم ز حق، از بهر حق معلوم بود
چون معانیشان ز یکدیگر جداستگر تو ماهیاتشان خوانی، رواست
زانکه ماهیت ز ماهو مشتق استزان به هر یک صدق، تشبیه حق است
آنچه می‌گویم، همه تقریب داننیست جز تقریب در وسع بیان
این بیانات و شروح، ای حق شناسجمله تمثیل و مجاز است و قیاس
وه! چه نیکو گفت دانای حکیماز پی تمثیل قدوس و قدیم:
ای برون از فکر و قال و قیل منخاک بر فرق من و تمثیل من