بخش ۶۵ - در دنیا نابودن به که بودن

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)۱۹ بیت

یک جهانند زیر این افلاککام پر زهر و خانه پر تریاک

تا دلت زیر چرخ گردانستهرچه زی تو بدست نیک آنست

برگذر زین سرای هزل و هوسپای طاوس ساز و مهد مگس

آدمی زیر طبع کی شایدچار حمّال مرده را باید

دل اگر میل سوی خود کردیداد کم کرده خوی دد کردی

کس ندیدی چنو یکی غمّازگرچه زر سوی او نمودی راز

کم نشین تا مقامر و غمّازکه برهنه‌ات کنند همچون راز

گرچه خود نیست در سرای مجازخام دست و دغا ده و کم باز

ای بسا رنگهای او دیدهپس غرورش به جهل بخریده

با غرورش مباش هیچ قرینکه برهنه‌ت کنند ز دولت و دین

چار طبع اندرین دو رکن و سه حدز اوّل کار تا به روز لحد

کرم را از ظهور نبود بودکه بسوزد ولیک نبود دود

منهیان تواند چون تُندرکشتی خشک‌روتر از استر

یا ز خود یاد باش یا زو باشبکند هم سزاش روزی باش

این همه خواجگان گربه طبعکه سگ نفس را شدند تبع

چون حباب ارچه زاب دلشادندزود میرند از آنکه پر بادند

عمر کز سعی باد باشد و آبسخت کوته بُوَد چو عمر حباب

عمر دین است تا ابد همراهکه اجل سوی او ندارد راه

عمر آنکس که پاس خود داردبر هنر پاسبان خرد دارد

خلاصه

هوش مصنوعی: این متن به بررسی دنیا و زندگی انسان‌ها تحت تأثیر شرایط مختلف می‌پردازد. شاعر به زهرآلود بودن دنیا و تریاکی بودن آن اشاره می‌کند و بر این موضوع تأکید دارد که خوشبختی و خیر در گرو توجه به دل و نیت خود است. او از انسان‌ها می‌خواهد که از زندگی سطحی و پوچ دوری کنند و به حقیقت و معرفت بپردازند. همچنین به خطراتی که از غرور و جهل ناشی می‌شود هشدار می‌دهد و به اهمیت عمر و تلاش برای دین و هنر اشاره می‌کند. عمر واقعی را عمر دین و خرد می‌داند که از زوال و فنا دور است. در نهایت، توصیه می‌کند که انسان باید خود را بشناسد و از نفس و خوی حیوانی دوری کند تا به سعادت واقعی دست یابد.