گنج

۱- آیات ۱ تا ۴

۲۹ بیت

بسم االله الرحمن الرحیم

قُلْ هُوَ اَللّٰهُ أَحَدٌ (۱) اَللّٰهُ اَلصَّمَدُ (۲) لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ (۳) وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ (۴)

بنام خدای بخشاینده مهربان

بگو یا محمد اوست خدای یگانه (۱) خدا بی‌نیاز (۲) نزاده و زاینده نشده (۳) و نیست او را همتا و همسال (۴)

گفته اند ارباب تحقیق و خردذات بحت و بودِ محض است آن احد
فرد و مطلق از خصوص و از عموموز عروض و لاعروض و هر رسوم
مطلق است اعنی ز قید خاص و عامنه بود وصف و نشان او را نه نام
جمله زو آثار کثرت منتفی استدر حجاب لاتعیّن مختفی است
عاری است از وصف کثرت وحدتشدور از شرط و تعیّن نسبتش
هست یکتایی چنان یکتا که اودر عدد داخل شود بی گفتگو
در عددها وحدتش خارج بودنی چو واحد در عدد داخل شود
حق ز وجه واحدیّت بی مقالجامع کل صفات است و کمال
در مقام واحدیّت از جهاتمی پذیرد علم و تعیین و صفات
واحدیّت وصف ذات حضرت استفرض در وی اعتبار کثرت است
یافت اندر واحدیّت اعتباراسم و رسم و نعت و وصف از هر قرار
هست واحد از احد اول نزولمر حقیقت از محمّد (ص) در وصول
ای محمّد(ص) در جواب مشرکانکه تو را گویند حق را ده نشان
این بتان ما بود پیدا که چیستتو به ما بنما که معبود تو کیست
گو تو ایشان را هو االله احداو نگنجد در اشارت، در عدد
پاک و بیرون است از عین و عیاننه اشارت می پذیرد نه بیان
منفرد اندر صفات و ذات خویشمطلق از ادراک مخلوقات خویش
شأن او یکتایی است اندر وجودنیستش ثانی به ذات و وصف و بود
اندر آن حضرت خرد را راه نیستممکنی از هستی اش آگاه نیست
نک ز االله الصمد بشنو بیاناوست معبود و پناه بندگان
هر وجودی راست بر وی احتیاجاو نباشد از وجودی لاعلاج
نی نیاز است از وجود غیر خودکرد خلق او بر ظهور خیر خود
نیست فوقش آمری و ناهی ایخلق را نه از مشیتش آگاهی ای
باشد از وصفش یکی لا جوف لهخورد و خواب آنجا ندارد هیچ ره
یا که من غیر شبیه آمد صمدنیست مانندی مر او را در سند
نی از او زاید ولد یا هیچ چیزنی ز چیزی گشته او زاییده نیز
نیست همتایی مر او را هیچ کسهم نه عقلی را به درکش دسترس
نه شبیه او راست در ذات و صفاتهم نه تغییر و تبدّل از جهات
اعتقاد این است پیدا و خفیبار اِلهی تو گواهی بر صفی