بخش ۲۸ - در بیان تفرید میفرماید

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)۱۵ بیت

مردِ فرد از نور وحدت بهره مندنی قبول و رد خلقش پایبند

عرصۀ میدان او را حال نیدید او را دیدن افعال نی

مرغ وحدت ز آشیان حق پردهمچو برق آید بزودی بگذرد

بلبل جان از قفس پران شودگه بخندد مرد و گه گریان شود

گه جمال دوست بردارد نقابگه زحسن عزتش گردد حجاب

جذبه حق در رباید از خودشتا به علیین برآرد مسندش

این سخن چون همدم طالب شودگاه مغلوب و گهی غالب شود

آنکه مغلوبست محبوس خودستاندرین ره مشکل او بیحد است

آنکه غالب شد پرید از دام خویشدر حریم قدس کرد آرام خویش

حال پستی دار ملک ابتلاستمهره ها در ششدربازی دعاست

از پی شوق هرکه نوشد جام اودر جهان با حق بود آرام او

هیبت حسنش چو بربودت ز خویشپرده چشم تو بردارد ز پیش

هرچه غیر است از میان بیرون شودپس امید از بیم مرد افزون شود

مجلس پر نقش آمد این مقامعشق بازان را نشاط آمد مدام

مایه سودا از این بازار خاستپس کلیم الله از این دیدار خواست

خلاصه

هوش مصنوعی: این شعر درباره نور وحدت و مراحل ترقی روحانی انسان است. شاعر بیان می‌کند که فردی که از نور وحدت بهره‌مند است نه به پذیرش و نه به رد دیگران وابسته است و در میدان وجود حالت‌های متفاوتی را تجربه می‌کند. او به پرواز مرغ وحدت اشاره می‌کند که به سرعت از آشیان حق عبور می‌کند. روح انسان مانند بلبل است که گاهی شاد و گاهی غمگین می‌شود. زیبایی محبوب می‌تواند پرده‌برداری کند و گاهی اجازه می‌دهد تا شوق حق در دل انسان تأثیر بگذارد و او را به علو مقام برساند. شاعر همچنین به دو وضعیت عاشقان اشاره می‌کند: یکی که در بند خود است و دیگری که از دام خود رها شده و در آرامش قرار دارد. پستی و بلندی‌های دنیا و دعاها نیز به نوعی سرگرمی برای انسان‌ها تبدیل شده است. سرانجام، آنکه به عشق و شوق می‌رسد به آرامش روحانی دست می‌یابد و جذبه و هیبت حق او را از خود دور می‌کند.