گنج

شمارهٔ ۸ - کابینه نیم بند!

در نخستین روزهای اسفندماه هزار و سیصد و یک خورشیدی که کابینه مرحوم حسن مستوفی (مستوفی الممالک) متزلزل شد، نخست وزیر مزبور در برابر مخالفت‌های دسته مخالف که دولتش را «کابنیه نیم بند» نامیدند به سختی ایستادگی کرد و شب هفدهم اسفندماه در مجلس شورای ملی با اکثریت شصت و چهار رأی تثبیت شد، عشقی فردای آن شب به هواخواهی این کابینه «سرمقاله قرن بیستم» را به نام «کابینه هفت جوش» نوشت که دولت وقت به رغم مخالفین هفت جوش گردید. ضمنا این قطعه را همان شب سرود و روز بعد انتشار داد که ساعت سه دیشب کابینه با اکثریت شصت و چهار رأی تثبیت گشت. قطعه ذیل فی البدیهه سروده شده:

ای یار لطیفه‌گوی مرشد!با آن همه منطق چرندی
«کابینه نیم بند» خواندیاین دولت آبروی‌مندی
دیدی که به رغم گفته توشد دولت شصت و چاربندی
از من تو بگو به مرشد خودکای خائن صدهزار فندی
گویا تو خیال کرده بودیبا این سخنان ریشخندی:
کابینه کند سقوط و از نوچون بز بپری تو بر بلندی
زین پس تو به این خیال: آن بهدر خانه بمانی و بگندی!

پس از انتشار قطعه بالا روزنامه قانون یکی از جراید طرفدار قوام السلطنه تحت عنوان «کابینه نیم بندی» در جواب عشقی مقاله‌ای نوشت. میرزاده عشقی هم در پاسخ آن مقاله قطعه ذیل را بگفت و در روزنامه قرن بیستم (مورخ سی‌ام بهمن هزار و سیصد و یک) منتشر ساخت:

آن زن که عفیف و بی‌کمال استز آن عالمه لوند بهتر
آن میوه که بو ندارد اصلازآن میوه که کرده گند بهتر
زآن دولت عهد با عدو بندکابینه نیم‌بند بهتر

سپس یکی از مخالفین عشقی (که نام او بر این بنده مؤلف مجهول است) قطعه پایین را در روزنامه قانون چاپ کرد:

آن زن که نجیبه و عفیف استدر خانه نشسته باد بهتر
بر خود در خلوت و ره غیربگشوده و بسته باد بهتر
ور بند از ارش نیست محکمآن بند، گسسته باد بهتر

آنگاه شادروان عشقی اشعار زیر را تحت عنوان «زن نجیبه» در قرن بیستم انتشار داد و بدین ترتیب جر و بحث روزنامه قانون و روزنامه قرن بیستم راجع به کابینه مستوفی الممالک پایان یافت.

گفتی که زن نجیبه باید:در خانه نشسته، کم خروشد
آن زن که نجیبه است با کساز خانه برون، همی‌نجوشد
هرجا که رود تو مطمئن باشدر حفظ خود او، نکو بکوشد
و آن زن که لوند بود برعکسپند و سخن تو، کی نیوشد؟
هم عصمت خود، دهد به رندانهم آبروی تو را فروشد!
آن به که زن لوند خانه:بنشیند و خون دل بنوشد!