شمارهٔ ۱۷۶

وزن: مفعول فاعلاتن مفعول فاعلاتن (مضارع مثمن اخرب)قافیه: وشی۱۱ بیت

دیدم میان کوچه پیر لبو فروشیبار لبو نهاده پشت دراز گوشی

می گفت گرم و داغ است شیرین لبوی قندیوافکند از این ترانه اندر جهان خروشی

طفلان پی چغندر با جهد و سرعت اندرچون صوفئی قلندر دنبال دیگ جوشی

ناگه درشکه خان از آن طرف گذر کردخان اندر او نشسته با کر و فر و جوشی

چرخ درشکه خر را غلطاند و بر زمین زدتا زانوان فرو شد دستش بلانه موشی

پالان خر ز دوشش وارونه شد تو گفتیدستار باده نوشی است در بزم می فروشی

پیر ستمگر آمد بگرفت گوش و دمشهنی نمود و هوئی هشی کشید و هوشی

چندان زدش که او را بر جا نماند دیگرنه شانه ای و پشتی نه گردنی نه دوشی

ز آنجا که جز تحمل کاری نمی تواندبا جابری، ذلیلی با ناطقی، خموشی

مسکین الاغ می گفت ای پیر بی مروتدانستی ار ترا بود فرهنگ و عقل و هوشی

جرم من اینکه هستم فرمان برو مطیعتایکاش جای من بود یک استر چموشی

خلاصه

هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر داستانی را به تصویر می‌کشد که در آن یک پیرمرد لبو فروش در کوچه مشغول فروش لبو است. او با صدای بلند از شیرینی و داغ بودن لبوی قندی می‌گوید. در این حین، بچه‌ها به دنبال چغندر می‌دوند و حرکاتی شبیه به صوفیان انجام می‌دهند. ناگهان، درشکه‌ای که خان در آن نشسته از آنجا می‌گذرد و موجب می‌شود که خر درشکه به زمین بیفتد. در این صحنه، پیرمرد به خر بیچاره حمله کرده و او را به شدت کتک می‌زند. خر که نمی‌تواند کار دیگری بکند فقط یک لحن زار می‌زند و از بی‌رحمی پیر شکایت می‌کند و به او می‌گوید که اگر او دارای فرهنگ و عقل بود، با این گونه رفتار غیرانسانی با او برخورد نمی‌کرد. خر احساس می‌کند که تنها جرمش این است که فرمان‌بردار است و آرزو می‌کند ای کاش به جای او یک الاغ چموش بود. این شعر به نقد ظلم و بی‌رحمی نسبت به موجودات ضعیف و ناتوان می‌پردازد.